| TARLADAN BARDAĞA ÇAY |
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ÇAYIN İMALAT SAFHALARI (GENEL) YAŞ ÇAY BOŞALTMA: :Müstahsillerden alınan Yaş Çaylar yada Çay alım yerlerinde bulunan Yaş Çaylar Araçlar ile Yaş Çay Fabrikalarına getirilerek, Kamyon Araçlar içerisindeki Çaylar el değmeden Tırmıklı Yaş Çay Boşaltma makineleriyle boşaltılarak Soldurma teknelerine Konveyörler ile taşınır. ![]() ![]() 1.SOLDURMA
Doğal Soldurma: Çay sürgünleri doğal hava ve sıcaklık koşulları altında soldurulur. Doğal soldurmada yapraklar 10-15 cm aralıklı raflara m² ye 0.5 kg’a değişen bir şekilde serilir.16-20 saatlik bir süre almasına karşın cebri soldurmaya göre daha üstün kalite değerleri oluşur. Doğal soldurmada bol hava sağlanması yanında havanın düşük sıcaklıkta olması en önemli avantajdır. Doğal soldurmanın en önemli dezavantajı soldurmanın tamamıyla hava koşullarına bağımlı olmasıdır. Yapay Soldurma: Yapay (cebri) soldurmanın temel amacı, uygun sıcaklıkta yeterli kurutma gücüne sahip hava ile çay yaprağını temas ettirerek yeknesak ve iyi bir soldurma sağlamaktır. Günümüzde en çok uygulanan soldurma sistemi hareketli soldurmadır. Hareketli
Soldurma: Hareketli sistemde,
otomatik yaş çay yükleme makinesinin bunkerlere alacağı yaş çay, bant hızı
ve dökme kalınlığı ile orantılıdır. Çay işleme şartlarına göre bu bantlar
ayarlanarak soldurma teknelerinin uygun kalınlıkta düzenli beslenmesi
sağlanır. Hareketli soldurma sisteminin, zorunlu haller dışında imalat
esnasında durdurulmaması gerekmektedir.
Soldurmayı etkileyen başlıca faktörler Havanın
sıcaklığı: Teknelere verilen
havanın sıcaklığı yaş çayın tazeliği, ıslaklık durumu, hava ve çalışma
koşullarına göre ortam sıcaklığı ile 38oC arasında değişebilir. İdeal yapay
soldurma sıcaklığı düşük rakımlarda 38°C, yüksek bölgelerde 32°C'yi
geçmeyecek şekilde ayarlanır.Isının yüksek olması soldurma süresi kısaltılabilir ancak hızlı
soldurma durumunda yapraklarda kuruma ve yanmalar meydana gelir. Aşırı
solmuş ve yanmış çaylarda kıvırma ve fermantasyon istenildiği gibi
olmayacağından elde edilecek çayın görünüşü kahverengi, dem rengi hafif ve
yeşilimsi, kalitesi son derece düşük olur. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
2.KIVIRMA
İkinci Kıvırma: Birinci kıvırmada yeterince parçalanmamış kaba yaprakların tazyik altında presli kıvırmalarda veya göbekli kıvırmalarda daha çok parçalanmalarını sağlayarak, yaprağın hücre zarının çatlatılarak içerisindeki hücre özsuyunun dışarı çıkartılması ile daha iyi oksidasyon şartlarının hazırlanmasını temin için yapılır. Presli kıvırmalarda Kıvırma müddeti 40, göbeklilerde ise 20 dakikadır. Presli kıvırmalardaki çaylara bu müddet içerisinde en az 3 defa pres tatbik edilir. Presler 200-300 libre (90-135 kg.)'lif bir tazyikle yapılır. 5-6 dakika presli, 5-6 dakika pressiz olarak çalıştırılır. Böylece tazyik sırasında fazla sürtünmeden dolayı isinmiş olan çayın harareti düşürülmüş olur. İkinci kıvırmadan çıkarılan çaylar oksidasyon ünitesine sevk edilir. Presli Kıvırma: Presli kıvırmalarda kıvırma müddeti 40 dakikadır. Presli kıvırmalardaki çaylara bu müddet içerisinde en az 3 defa pres tatbik edilir. 5-6 dakika müddetle çayın üzerine 200-300 libre 90-135 kg. bir tazyikle pres yaptırılır.5-6 dakika sonra pres havaya kaldırılarak, makine 5-6 dakika pressiz olarak çalıştırılır. Böylece tazyik sırasında fazla sürtünmeden dolayı ısınmış olan çayın harareti düşürülmüş olur. Göbekli
Kıvırma: Göbekli kıvırmalarda
kıvırma müddeti 15 dk. Bu sürenin
geçirilmesi çayda kızışma meydana getirir ve kalite kaybına neden olur.Göbekli kıvırmaya aşırı miktarda kıvrılmış çay alınmamalı, kıvırma kazanında
üstten 25cm kadar boşluk kalmasına dikkat edilmelidir. Kıvırma da Nem Çay yapraklarıın soldurulması ne kadar yeknesak olursa kıvırmadaki başarı o
kadar artar.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
3. OKSİDASYON/FERMENTASYON
-İstenen
özelliğe kavuşmak için süre uzatılır veya kısalır. Oksidasyona etki yapan diğer etmenler:
-Parlak açık renkli çay yaprakları, koyu olanlara göre daha iyi okside
olurlar. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
4.KURUTMA
Kurutma sıcaklıkları: Kurutmada giriş sıcaklığı 95-100°C, çıkış sıcaklığı kurutma fırınlarının davlumbaz şekline göre 45-65°C arasında tutulur. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
5. TASNİF /ÇAYLARIN SINIFLANDIRILMASI Fırından çıkan kuru çayların önceden belirlenen standart elek tellerinden geçirilmek suretiyle incelik, kalınlık ve kalitelerine göre ayrılma işlemidir. Gerek fırın çıkışında gerekse tasnifin çeşitli aşamalarında kurutulmuş çaylar lif tutucularından geçirilerek lif ve çay çöplerinden ayrılırlar. Çaylar fırınlardan çıktıktan sonra ihtiva ettikleri % 2-4 (Çaykur'daki son düzenleme % 2,5-3,5) nispetindeki rutubet miktarı ile ancak iyi tasnif edilebilir. Bekletilen ve iyi muhafaza edilemeyen çayların rutubet miktarları arttığından ve elastikiyet kazandıklarından tasnifleri iyi yapılamaz ve kısa zamanda küflenerek sağlığa zararlı hale gelir. LİF ALMA ve TASNİF:Artık çay'ın içerisindeki lifler lif tutucularda alınarak tasnifte tasnif eleklerinde elenerek, farklı büyüklüklerdeki nevi ve kalitelerine göre ayrılır.
KURU ÇAY ELEĞİ: Midiltonlarda temizlenen çaylar kuru çay eleklerine elenerek Çaylar nevilerine ve volümlerine göre tasnif edilir. Yapraklar sadece üretimin son aşamasından sonra, sınıflandırma aşamasında derecelendirilir. Ortodoks (klasik) üretim metodunda yaprak, kırık, ezik ve toz şeklinde olmak üzere 4 ana sınıf bulunmaktadır. Bu kategoriler yapraklardaki farklılığı ve ortak tesir etkilerini belirler ve gösterir. Derecelendirme yaprağın kalitesine göre yapılmaktadır: 1-) Büyük/Tam yaprak, 2-) Kırık yaprak, 3-) Ezik yaprak ve 4-) Toz. Her kategoride en iyi dereceye sahip çaylar en üstte yazılmıştır. Ezik ve toz şeklindeki çaylar büyük miktarlardaki ticari çaylarda kullanılır, özellikle poşet çaylarda. Orange Pekoe nedir? Orange Pekoe çay yaprağının üst kısmından elde edilen bir siyah çay çeşididir. Çay fidanının en tepesindeki taze iki yaprağından elde edilen çay Pekoe olarak sınıflandırılmaktadır (diğer yapraklardan ise daha düşük kalitedeki çay üretilmektedir).Halk arasında Orange Pekeo'nun portakal aromalı çay olduğu veya portakal katkılı çay olduğu gibi bir yanlış genel kanı vardır. Halbuki, Orange Pekoe'nin portakalla veya portakal tadıyla hiç bir ilgisi yoktur. Çay, yeşil çay, Avrupa'ya ilk olarak 1610 yılında Dutch East India Şirketi tarafından Japonya'dan ithal edilmiştir. Şirket kısa bir süre sonra Çin'den de çay ithal etmeye başladı ve bunu başarılı bir şekilde geliştirmeye devam etti, en belirgin kanıtı da hala Orange Pekoe olan ticari terimlerinin bugüne kadar gelmiş olmasıdır. Pekoe Baj Hao (veya Pak-Ho) sözcüklerinin bozulmasından oluşmuş ' Çince bir terimdir, beyaz saç ' anlamına gelir ve genç çay yapraklarının arka kısmının altındaki beyaz renk yüzünden erken çaylara verilen bir terimdir ve çayın en lezzetli kısmıdır.Hollanda'ya getirilen bu kalitedeki ilk çay Kraliyet ailesine (House of Orange) sunulmalıdır ve pazarlamacılarca Bai Hao çay türü Hollanda halkına Kraliyetin garantisi olduğu anlamında Orange Pekoe olarak sunulmuştur 1-) Kırık Yaprak çayların dereceleri
BT: Broken Tea: Genellikle siyah, açık ve hacimli yaprak. Bu
tanımlama Sumatra, Sri Lanka ve Güney Hindistan’da kullanılan sınıflandırma,
OP1: Orange Pekoe 1: yumuşak içimli oldukça hassas, uzun, kıvrımlı
yaprak 3-) Ezik yapraklı çayların dereceleri BOPF (Broken Orange Pekoe Fannings)
Seylan, Endonezya, Güney Hindistan, Mozambik, Çin ve Bangladeş'te
üretilen en önemli çaydır. Uçsuz, sabit partikül büyüklüğünde, az
miktarda katkı ilaveli siyah yaprak çayıdır. Endonezya'da BOP ince küçük
yapraklı BOP'dur.
4-) Toz halindekilerin dereceleri D1 (Dust 1) Seylan, Endonezya, Çin,
Afrika, Güney Amerika ve Güney Hindistan'da üretilen çaydır.
Kuru Çay Nevilerinin Sınıflandırılması ve Özellikleri: Üretilen nevi çaylar genellikle imalat kırığı ve kırık (kırmadan geçen) çaylar olmak üzere 2 sınıfta toplanmaktadır. Kurutmalardan çıkıp tasnife gelen ve her hangi bir kırma işlemine tabi tutulmadan elenen çaylara imalat kırığı çaylar denir. Midilton (çöp ayırma eleği) eleği ile 8 ve 10 numaralı pakka (kuru çay eleği) eleklerinin üzerinde kalan çayların mekanik olarak kırılıp, tekrar elenmesi sonucu elde edilen çaylara kırık çaylar (kırmadan geçen) denir. Ayrıca 30 numara tasnif eleğinin altında kalan 7 nevi çaya toz çay (D-Dust) denir. İmalat Kırığı Çaylar:
(Çaykur) Kırık (Kırmadan Geçen)
Çaylar : Çaykur'da 2015 Yılından itibaren 1. Nevi çay 1 olarak, 2+3 nevi çaylar 2.nevi olarak, 5.ve 6. Nevi Çaylar 3. Nevi olarak 4 ve 7. Nevi çaylar 4.Nevi olarak adlandırılmaya başlanmıştır. 50 no elek altından geçen çaylarda Dust çay olarak adlandırılmaktadır. Tiflavin (TF) Parlaklık, canlılık, sertlik TF miktarıyla belirlenir.
Oksidasyon başında azdır giderek artar. Miktarına
paralel olarak demin kuvveti artar. TF & TR Oranı Siyah çayın kalitesi TF ve TR miktarı ve oranıyla
belirlenir.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
PAKETLEME: Çay fabrikalarında üretilen çaylar Rize 100. Yıl Pazarlama ve Üretim Bölge Müdürlüğünde iç piyasaya yönelik Organik yada Konvansiyonel Siyah, Organik yada konvansiyonel Yeşil, Beyaz çaylar; Poşet, Demlik, Süzen olarak Türk Gıda Kodeksi Siyah Çay Standardına uygun kalitede ve ambalajda paketlenmektedir.Çaykur'da mevcut Paketleme Fabrikasındaki üretim sistemi aşağıdaki gibi özetlenmiştir. Teşekkülümüzün 3 adet olan paketleme fabrikasından biri olan İstanbul Çay Paketleme Fabrikası 2013 yılında üretime kapatılmıştır. Yaş Çay İşleme Fabrikalarında üretilen kuru çaylar, Rize ve Ankara illerinde bulunan 2 pazarlama ve üretim bölge müdürlüğünde paketlenmekteyken Nisan 2020 tarihinden itibaren sadece Rize 100. Yıl Pazarlama ve Üretim Bölge Müdürlüğünde Paketleme işlemi, mevcut teknoloji ile Türk Gıda Kodeksi’ne uygun kalitede yapılmaktadır. Fabrikalardan Big-Bag'lerle gelen (Nevilere göre 250-500 kg arasında )yarı mamul çaylar bu kısımda kabul edilip boşaltılmaları için giriş kotunda toplam 17 adet Big-Bag boşaltma istasyonu kurulu bulunmaktadır. Burada boşaltılan çaylar öncelikle -10,80 kotunda bulunan temizleme sisteminde toz, taş, metal, vb. maddelerden temizlendikten sonra 19 adet basma blowerleri ile +25 kotunda, 4 grup halinde bulunan (1. holde 30 adet büyük silo, 2. holde 18 adet büyük silo ve 3. holde 20 adet küçük silo, bunun 5 adedi CTC organik çaylar için, ayrıca 6 adet küçük silo yeşil çaylar için) reçete hazırlama silolarına gönderilmektedir. Ayrıca 12 adet Blower + 25 kotunda silolardan harman makinelerine çayın taşınması için ve 31 adet Blower + 18 kotunda paket makinelerine vakum ile çayın taşınması için bulunmaktadır. Toplamda 17 adet olan Temizleme İstasyonlarından, her bir temizleme istasyonunda bir adet grid mıknatıs, bir adet drum mıknatıs, bir adet taş ayıklama silosu, bir adet büyük ve bir adet küçük elek bulunmaktadır. Makine sistemlerinde ihtiyaç duyulan basınçlı hava 3 adeti + 32 kotunda, 2 adeti zemin kotunda olmak üzere 5 adet vidalı tip kompresörler ile sağlanmaktadır.1. holün +25 kotunda kurulu reçete hazırlama siloları, iki grup halinde dizili olup (15+15=30 adet) bu siloların altında bulunan aynı sayıdaki tartım silolarından tartılarak gelen çaylar önce reçete bekletme silolarına, oradan vakum blowerleri ile harman makinesi besleme silolarına ve devamında harman makinelerine alınır. Aromalı Çaylar bu aşamada içerisine terkiplerine uygun olarak aroma katılarak yaklaşık 15-20 dk boyunca harmanlanır ve paketleme makinesine gönderilmeden önce aromanın çaya tamamıyla nüfus etmesi için bir süre bekletilir. Tesiste 11 adet büyük (4.200 kg/saat) , 7 adet küçük (1.200 kg/saat) harman makinesi mevcuttur. Harman makinelerinden dört adedi aromalı veya sade siyah çaylara, iki adedi bergamotlu siyah çaylara ve bir adedi sade yeşil çaylara ve aromalı yeşil çaylara tahsis edilmiştir. Harmanlanan sade siyah çaylar veya aromalı çaylar, +25 kotunda dört noktadan, +18 kotunda dört noktadan olmak üzere sekiz noktadan seyyar taşıma silolarına doldurulabilmektedir. Saatte 3 ya da 4 harman yapabilen harman makineleri, harmanlanması tamamlanan çayları harman bekletme silolarına, oradan da 5’li vakum multidiverterleri ile paket makineleri üzerindeki besleme silolarına göndermektedir.
Bergamot aromalı çaylar +25 kotunda iki noktadan +18 kotunda iki
noktadan olmak üzere toplam dört noktadan seyyar taşıma silolarına
doldurulabilmektedir. Yeşil çaylar ise +25 kotunda bir noktadan
+18 kotunda bir noktadan olmak üzere toplam iki noktadan seyyar taşıma
silolarına doldurulabilmektedir. Bergamotlu Siyah çay harman
kapasitesi: bir dolumda ~300 Kg çay x 3 dolum/saat x 2 adet harman
makinesi = 1.800 Kg/saat. (43.200 Kg/gün) Yeşil çay harman kapasitesi: bir dolumda yaklaşık 300 Kg çay x 3 dolum/saat x 1 adet harman makinesi = 900 Kg/saat olarak gerçekleşmektedir. Fabrikanın seyyar silo sayısı 120 adet olup yaklaşık 300-350 Kg çay alabilmektedirler. Bir adet seyyar taşıma silosu, dolum istasyonundan 25 dakikada dolmaktadır. Paketleme Makinelerinde istenilen ürüne bağlı olarak ürün reçetesinde belirtilen nevi çaylar sisteme alınarak, gerekli taş, metal toz ayıklama sisteminden geçtikten sonra, harman makinelerinde harmanlanarak akabinde paket silolarına vakum ile kapalı paslanmaz çelik borular içerisinde hava ile taşınmaktadır. İki paketleme makinesine entegre olarak çalışan kolileme makinelerinde, paket ve koli standardında üretim yapılmaktadır. Hollerde bulunan, 2 adet paketleme makinesi, 1 adet kolileme makinesine bağlı olarak çalışmaktadır. 1. Ve 2. Holde Koli içerisine konulan Çay’lar 8 adet Qimarox lift makineleriyle üst konveyörlere kaldırılarak buradan robotlara palet yapılarak üzere taşınmaktadır. Paketleme Makinelerinden Çıkan Paketli Çaylar, metal detektöründen geçerek içerisinde yabancı madde olup olmadığı kontrol edilir, içinde herhangi bir metal yabancı madde varsa sistemden dışarı atılır, yine üretilen Paketli Çaylar ağırlık kontrolleri otomatik chekweigher (terazi) sistemlerinde yapılarak istenen aralıkta olmayan paketli çaylar sistemden dışarı atılır. Üretimi yapılarak gerekli kontrollerden geçen uygun paketli çaylar ink jet cihazlarıyla etiketlemeleri yapıldıktan kolileme makinesine gider. Kolileme makinesi içerisinde bulunan yüksek çözünürlüklü 2 veya 3 adet kamera ile Hologram üzerindeki karekodların okuma işleri yapılarak ÜDTS (Ürün doğrulama ve takip sisteminde) 2 adet paketleme makinesine bağlı olan kolileme makinesinde Wraparound kolilerle koli yapıldıktan sonra gerekli etiketleme işlemi yapıldıktan sonra palet yapılmak üzere Paletleme robotuna gönderilir. Hollerde sırasıyla, 4 adet Robot 1. Holde (+ 1 yedek) , 4 adet Robot 2 Holde, 6 adet 3.ve 4.Holde (+1 yedek) bulunmakta olup tamamı sağlı - sollu olarak palet yapabilmektedir. Paletleme Robotlarında ürün cinsine göre verilen dizim şekline göre otomasyon sistemiyle paletler oluşturulur. Paletleme Robotları tarafından belirlenen dizilim yapısına uygun olarak istenilen sıra ve sütün sayısına göre hazırlanan paletler konveyörler üzerinde bekletilir. Her bir üründen 2 adet Palet hazır hale geldiğinde Shuttle sistemine sinyal verilerek gelmesi sağlanır. 2 palet taşınarak streçleme makinelerinden birisine sevk edilir.
Koli yapıldıktan sonra Paletlenen Çaylar Streçleme makinelerine gelerek, her bir palet 5-6 sarım streç yapıldıktan sonra çiftleme asansörüne alınır, streç yapılan 2 palet üst üste konulur. Son streçleme makinesine sevk edilir. Son streçleme makinesinde 2 paletin ara bölgesi olan yaklaşık 1 metrelik kısım 5-6 sıra streç yapılarak 2 palet birleştirilir. Streçlenen ikili paletler uygunlukları kontrol edilerek, uygun olan paletler sevk edilmek üzere 23.660 adet palet kapasiteli akıllı ambara gönderilmektedir.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
YILLARA GÖRE ÇAYKUR VE ÖZEL SEKTÖR YAŞ ÇAY ALIM MİKTARLARI
| Yıllar | Çaykur Tarafından Satın Alınan Yaş Çay | Özel Sektör Tarafından Satın Alınan Yaş Çay | TOPLAM (Kg) | ||
| Miktarı (Kg) | % | Miktarı (Kg) | % | ||
| 1998 | 717.958.380 | 73,4 | 260.620.975 | 26,6 | 978.579.355 |
| 1999 | 843.093.007 | 77,0 | 252.404.974 | 23,0 | 1.095.497.981 |
| 2000 | 499.097.231 | 65,8 | 258.927.421 | 34,2 | 758.024.652 |
| 2001 | 546.965.943 | 66,3 | 278.088.122 | 33,7 | 825.054.065 |
| 2002 | 552.462.799 | 69,9 | 237.966.989 | 30,1 | 790.429.788 |
| 2003 | 517.078.258 | 59,1 | 358.180.781 | 40,9 | 875.259.039 |
| 2004 | 586.929.453 | 52,9 | 521.600.644 | 47,1 | 1.108.530.097 |
| 2005 | 603.511.806 | 50,5 | 591.817.854 | 49,5 | 1.195.329.660 |
| 2006 | 627.205.428 | 55,9 | 494.055.568 | 44,1 | 1.121.260.996 |
| 2007 | 658.628.755 | 57,5 | 487.228.700 | 42,5 | 1.145.857.455 |
| 2008 | 650.094.350 | 58,2 | 467.053.641 | 41,8 | 1.117.147.991 |
| 2009 | 593.538.074 | 53,8 | 510.442.198 | 46,2 | 1.103.980.272 |
| 2010 | 590.377.722 | 45,2 | 715.141.569 | 54,8 | 1.305.519.291 |
| 2011 | 652.980.656 | 52,9 | 580.879.586 | 47,1 | 1.233.860.242 |
| 2012 | 655.285.218 | 57,0 | 493.706.887 | 43,0 | 1.148.992.105 |
| 2013 | 672.218.051 | 57,2 | 503.907.073 | 42,8 | 1.176.125.124 |
| 2014 | 628.442.391 | 49,6 | 637.867.882 | 50,4 | 1.266.310.273 |
| 2015 | 680.920.610 | 51,3 | 647.010.191 | 48,7 | 1.327.930.801 |
| 2016 | 687.515.286 | 53,1 | 608.136.834 | 46,9 | 1.295.652.120 |
| 2017 | 525.362.936 | 41,3 | 747.395.906 | 58,7 | 1.272.758.842 |
| 2018 | 732.535.844 | 49,5 | 747.998.279 | 50,5 | 1.480.534.123 |
| 2019 | 750.327.861 | 53,3 | 657.120.042 | 46,7 | 1.407.447.903 |
| 2020 | 752.424.970 | 51,9 | 698.130.881 | 48,1 | 1.450.555.851 |
| 2021 | 860.383.368 | 59,2 | 593.580.157 | 40,8 | 1.453.963.525 |
| 2022 | 582.497.061 | 45,9 | 687.048.758 | 54,1 | 1.269.545.819 |
| 2023 | 591.530.686 | 43,6 | 765.024.884 | 56,4 | 1.356.555.570 |
| 2023 | 591.530.686 | 43,6 | 765.024.884 | 56,4 | 1.356.555.570 |
| 2024 | 783.483.984 | 54,0 | 666.549.122 | 46,0 | 1.450.033.106 |
| 2025 | 822.716.984 | 61,5 | 515.945.000 | 38.5 | 1.338.662.452 |
| 2026 | |||||
YILLARA GÖRE ÇAYKUR VE ÖZEL SEKTÖR KURU ÇAY ÜRETİM MİKTARLARI
| ÇAYKUR - ÖZEL SEKTÖR KURU ÇAY ÜRETİMİ (1985-202... YILLARI -Bin Ton) | |||||||||||||||
| Yıllar | 1985 | 1986 | 1987 | 1988 | 1989 | 1990 | 1991 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 |
| Çaykur | 133 | 140 | 120 | 121 | 108 | 96 | 104 | 124 | 107 | 117 | 83 | 100 | 101 | 130 | 153 |
| Özel | 5 | 10 | 22 | 42 | 29 | 38 | 33 | 40 | 67 | 45 | 83 | 41 | 48 | 20 | 27 |
| Toplam | 138 | 150 | 142 | 163 | 137 | 134 | 137 | 164 | 174 | 162 | 166 | 141 | 149 | 150 | 200 |
| Yıllar | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 |
| Çaykur | 91 | 95 | 94 | 91 | 107 | 109 | 115 | 122 | 124 | 112 | 106 | 117 | 124 | 131 | 119 |
| Özel | 54 | 53 | 45 |
68 |
95 | 106 | 90 | 93 | 89 | 97 | 130 | 103 | 94 | 96 | 124 |
| Toplam | 145 | 148 | 139 | 159 | 202 | 215 | 205 | 215 | 213 | 209 | 236 | 220 | 218 | 227 | 243 |
| Yıllar | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 |
| Çaykur | 130 | 134 | 101 | 137 | 134 | 142 | 163 | 115 | 117 | 152 | 161 | ||||
| Özel | 126 | 120 | 146 | 139 | 133 | 139 | 120 | 130 | 147 | 131 | 95 | ||||
| Toplam | 256 | 254 | 247 | 276 | 267 | 281 | 283 | 245 | 264 | 283 | 256 | ||||
YILLAR İTİBARİYLE YAŞ ÇAY FİYATI
Yıllar
İtibariyle Yaş Çay Fiyatları
| Yıllar | Krş/Kg* | Cent/Kg | Altın/Çay | TÜFE % | Artış % | TÜFE Fark % |
| 2026 | 35 | 77 | 196 | 37,58 | ||
| 2025 | 25.44 | 66 | 159 | 30,89 | 33.89 | 3,00 |
| 2024 | 1900 (1700+200) | 59 | 129 | 44.38 | 68,14 | 23.76 |
| 2023 | 1130 (1100+30) | 58 | 90 | 64,77 | 61,43 | -3,34 |
| 2022 | 700 (670+30) | 45 | 129 | 64,27 | 75,00 | 10.73 |
| 2021 | 400 (387+13) | 48 | 113 | 36,08 | 17.65 | -18,43 |
| 2020 | 340 | 48 | 113 | 14,6 | 12,21 | -2.39 |
| 2019 | 303 | 51 | 83 | 11,84 | 23,67 | 11,80 |
| 2018 | 245 | 61 | 70 | 20,30 | 15,02 | -5,28 |
| 2017 | 213 | 60 | 68 | 11,92 | 12,11 | 0,19 |
| 2016 | 190 | 64 | 64 | 8,53 | 11,76 | 3,23 |
| 2015 | 170 | 65 | 60 | 7.67 | 13,33 | 5.62 |
| 2014 | 150 | 72 | 58 | 8,85 | 11,11 | 2,26 |
| 2013 | 135 | 75 | 64 | 7,49 | 10,66 | 3,17 |
| 2012 | 122 | 67 | 77 | 8,89 | 10,91 | 2,02 |
| 2011 | 110 | 69 | 72 | 10,45 | 10,00 | - 0,45 |
| 2010 | 100 | 65 | 60 | 6,40 | 10,50 | 4,10 |
| 2009 | 90,5 | 59 | 52 | 6,53 | 7,91 | 1,38 |
| 2008 | 83,9 | 67 | 44 | 10,06 | 14,89 | 4,83 |
| 2007 | 73 | 55 | 40 | 8,39 | 12,31 | 3,92 |
| 2006 | 65 | 43 | 47 | 9,65 | 11,11 | 1,51 |
| * Yaş çay fiyatlarına destekleme primi ilave edilmiştir. ( destekleme fiyatı) | ||||||
|
|
||||||
| Yıllar | TL/Kg | Cent/Kg | Altın/Çay | Tüketici % | Artış % | Fark % |
| 2005 | 585.000 | 43 | 32 | 10,53 | 11,43 | 0,90 |
| 2004 | 525.000 | 34 | 36 | 9,30 | 16,67 | 7,37 |
| 2003 | 450.000 | 32 | 37 | 18,40 | 40,63 | 22,23 |
| 2002 | 320.000 | 22 | 45 | 29,70 | 28,00 | - 1,70 |
| 2001 | 250.000 | 22 | 39 | 68,50 | 53,85 | - 14,65 |
| 2000 | 162.500 | 26 | 34 | 39,00 | 37,71 | - 1,29 |
| 1999 | 118.000 | 29 | 30 | 68,80 | 43,90 | - 24,90 |
| 1998 | 82.000 | 33 | 30 | 69,70 | 64,00 | - 5,70 |
| 1997 | 50.000 | 36 | 31 | 99,10 | 100 | 0,90 |
| 1996 | 25.000 | 33 | 39 | 79,80 | 108,33 | 28,53 |
| 1995 | 12.000 | 28 | 45 | 78,90 | 100,00 | 21,10 |
| 1994 | 6.000 | 19 | 63 | 125,50 | 76,47 | - 49,03 |
| 1993 | 3.400 | 34 | 35 | 71,08 | 51,11 | - 19,97 |
| 1992 | 2.250 | 33 | 33 | 65,97 | 65,44 | - 0,53 |
| 1991 | 1.360 | 34 | 35 | 71,14 | 60,00 | - 11,14 |
| 1990 | 850 | 33 | 36 | 60,40 | 54,55 | - 5,85 |
| 1989 | 550 | 26 | 46 | 68,77 | 69,23 | 0,46 |
| 1988 | 325 | 25 | 59 | 75,21 | 47,73 | - 27,48 |
| 1987 | 220 | 27 | 57 | 55,05 | 24,29 | - 30,76 |
| 1986 | 177 | 26 | 44 | 30,67 | 26,43 | - 4,24 |
| 1985 | 140 | 27 | 39 | 44,19 | 38,61 | - 5,58 |
| 1984 | 101 | 30 | 42 | 49,68 | 39,31 | - 10,37 |
| * 2003 yılı ve takip eden yaş çay fiyatlarına destekleme primi ilave edilmiştir. | ||||||